Wyparzanie słoików i inne czynności, czyli jak przygotować się do przetworów?

Pyszny kompot z wiśni, dżem z własnoręcznie zebranych truskawek, bigos z tegorocznymi grzybkami, a nawet drobiowe pulpety w sosie koperkowo marchewkowym, specjalność Babci Krysi – każdy z tych smakołyków możesz przygotować i zaprawić do słoika. Kiedy znasz tajniki wekowania, nie musisz martwić się ile czasu mogą stać przetwory, ani zadawać sobie pytania czy weki trzeba trzymać w lodówce. Rekordziści w domowych spiżarkach znajdują przetwory sprzed kilku lat, które ku zaskoczeniu każdego po otwarciu smakują wybornie. Ktoś może powiedzieć, że teraz kiedy w sklepach o niemalże każdej porze roku możemy kupić dowolne owoce, warzywa czy mięso to wekowanie nie ma już sensu. Producenci do przygotowania takiego dżemu czy pulpetów muszą użyć oczywiście świeżych składników, zdecydowanie znają też profesjonalne sposoby na zachowanie sterylnych warunków urządzeń czy sterylizacji i pasteryzacji. 

Po co robi się weki? Z wielu powodów. Jednym z nich jest pewność, że spożywane przetwory są znajomego pochodzenia. Można zaprawiać jabłka z jabłonki we własnym ogrodzie przygotowując doskonały mus do deserów oraz buraczki z własnej grządki, które doskonale będą pasowały do niedzielnego, listopadowego obiadu. Każdy kto wie jak zrobić przetwory może pochwalić się jasnym i prostym składem oraz co bardzo ważne, ekologią i oszczędnością pieniędzy. Zamiast kupować gotowe produkty w słoikach możemy np. takie śliwki kupić na lokalnym bazarku, a wyśmienite powidła przełożyć do słoiczków po musztardzie. Po co wyrzucać słoiki, kiedy można je jeszcze wykorzystać? Roztropne gospodynie zamiast jeść przez kolejne 3 dni nadmiar obiadu decydują się bezpiecznie zachować go na następny raz. 

Dlaczego należy przygotować słoiki do wyparzania?

Trzeba zebrać trochę cennych wskazówek, aby nasza praca nie poszła na marne. Przetwory to pracochłonne zajęcie, które może zniechęcić. Zwłaszcza kiedy po godzinach spędzonych przy gotowaniu słoiki zajdą pleśnią… Kluczem do sukcesu jest posiadanie wiedzy jak przygotować słoiki do przetworów. Pierwszy krok to wybór słoików. Na rynku dostępne są różne naczynia do przetworów. Mogą to być tradycyjne słoiki szklane z charakterystycznie „klikającą” metalową nakrętką (może być twist off) lub słoiki ze szklanym wieczkiem i gumową uszczelką zamykane metalową klamrą (typu wek). Słoiki z klasyczną nakrętką dają większą swobodę w wyborze metody wyparzania, zaś te z klamrą i uszczelka wymagają innego traktowania ze względu na obecność różnych materiałów (szkło, metal oraz gumę). 

Zanim zabierzesz się za wyparzanie upewnij się, czy słoiki nie są pęknięte lub wyszczerbione/ukruszone. Nakrętki powinny być bez śladów uszkodzeń wewnątrz oraz bez wgnieceń. Gumowe uszczelki powinny być gładkie i elastyczne, nigdy popękane, sparciałe czy rozciągnięte. Klamry, spinki i sprężynki nie mogą również mieć śladów uszkodzeń czy zanieczyszczeń. Jeżeli poszczególne elementy nie nadają się do użycia, bez zastanowienia wymień je na nowe – to od tego w głównej mierze zależy powodzenie przetrwania Twoich przetworów. Pamiętaj, że nigdy nie przygotowuje się przetworów w naczyniach innych niż szklane.

Wyparzanie lub też inaczej mówiąc sterylizacja słoików to proces, którego zadaniem jest niedopuszczenie do rozwoju jakichkolwiek bakterii, zarazków czy innych mikroelementów mogących zepsuć żywność. Słoiki i nakrętki powinny być całkowicie wolne od zanieczyszczeń i brudu.

Kilka sposobów na wyparzanie słoików na przetwory:

Gotowanie słoików

Dokładnie umyj słoiki płynem, obficie wypłucz i przełóż do dużego garnka całkowicie wypełnionego wodą. Słoiki całkowicie zalane wodą (woda powinna zakrywać je w całości) gotuj przez 20 minut. Po upływie czasu daj przestudzić się słoikom w garnku i delikatnie wyjmij je tak, aby nie dotykać ich wnętrza. Użyj rękawic ochronnych, które zabezpieczą Cię przed oparzeniem i pozostawieniem zanieczyszczeń na naczyniach.

 

Wyparzanie słowików wrzątkiem

Słoiki umyte w płynie opłucz i umieść w czystym zlewie. Zagotuj wodę i wrzątkiem zalej je obficie pozostawiając na 10 minut. Po upływie czasu, w rękawicach ochronnych delikatnie wylej z nich wodę nie dotykając wnętrza. Tak możesz również sterylizować nakrętki (wieczka) lub gumowe uszczelki.

 

Wyparzanie słoików w piekarniku (wyparzanie słoików na sucho)

Dokładnie tak jak w poprzednich metodach słoiki powinny być dokładnie umyte płynem i dobrze z niego wypłukane. Włóż słoiki do piekarnika i w temperaturze 100 stopni Celsjusza wyparzaj je przez 25 minut. Po upływie tego czasu daj słoikom ostygnąć zanim po nie sięgniesz. Metoda ta przeznaczona jest tylko do sterylizacji słoików.

 

Sterylizacja słoików w mikrofalówce

Podobnie jak w przypadku wyparzania słoików w piekarniku metoda z użyciem mikrofalówki zarezerwowana jest jedynie dla szklanych słoików. Dokładnie umyte słoiki obficie opłucz, a następnie wlej do nich po 5 cm wody. Przełóż słoiki do mikrofalówki i podgrzewaj przez 2-4 minut. 

 

Garnek do pasteryzacji – pomocnik w przygotowaniu przetworów

Przygotowanie przetworów czy dań przeznaczonych do słoików wymaga odpowiedniego gotowania i obróbki termicznej. Niedogotowane lub pół surowe produkty mimo dokładnej pasteryzacji i sterylizacji mogą się popsuć. W realizacji wielu przepisów okazuje się pomocne wielofunkcyjne urządzenie kuchenne. Najbardziej doceniamy urządzenia kuchenne kiedy pomagają nam zaoszczędzić czas i optymalizować gotowanie. Planując przygotowanie dużej ilości przetworów, warto zaopatrzyć się w wielofunkcyjne urządzenie, które ugotuje danie za nas i dodatkowo pomoże je zważyć. Przekładając przetwory do słoików możemy dokładnie zaplanować ile weków finalnie powstanie oraz czy wystarczy nam słoików. Można również użyć wielofunkcyjnego urządzenia kuchennego do wyparzania metodą „na mokro” naczyń takich jak słoiki czy nakrętki. Gotowe przetwory przekładamy do słoików i dokładnie zakręcamy nakrętkę. Garnek do pasteryzacji - to nie może być przypadkowy wybór! Dobrze jest użyć dużego garnka z szerokim płaskim dnem i wysokimi ściankami. Dno powinno być wyściełane białą ściereczką, a woda powinna sięgać nieco ponad ¾ wysokości słoika.

Wielofunkcyjne urządzenie kuchenne MFC2506 PERFECT MIX2
Wielofunkcyjne urządzenie kuchenne MFC2506 PERFECT MIX2

Jak wekować słoiki? Tyndalizacja i sterylizacja 

Przez wekowanie rozumiemy gotowanie słoików zawierających żywność. Czynność tą nazywamy pasteryzacją. Słoiki i nakrętki muszą być bardzo starannie wyczyszczone i wysterylizowane. Dla maksymalnej skuteczności sterylizacja słoików może odbywać się podwójnie np. przez zalanie wrzątkiem, a następnie wygotowanie ich w garnku z gorącą wodą. W zależności od tego co pasteryzujemy i na jak długo chcemy, aby żywność pozostała przydatna do spożycia, możemy posłużyć się różnymi metodami pasteryzacji. 

Pasteryzacja dań płynnych takich jak fasolka po bretońsku czy np. zupa trwa zwykle około 25 minut. Każdy słoik powinien być dokładnie zakręcony i umieszczony w odstępach od siebie tak, aby w trakcie gotowania nie stukały o siebie ściankami. Po upływie czasu słoiki wyjmujemy z wody i bez przewracania do góry dnem ustawiamy na ręczniczku do ostygnięcia. Po kilkudziesięciu minutach pokrywka powinna zassać się, dzięki czemu zniknie możliwość klikania zakrętką.

Jak wekować słoiki zawierające mięso i dania mięsne? Nieco bardziej zaawansowaną metodą jest tyndalizacja. Jest ona bardzo dokładnym procesem polegającym  na trzykrotnym powieleniu pasteryzowania z zachowaniem odstępów czasu. Metoda ta najczęściej wykorzystywana jest do pasteryzacji mięsa. Pasteryzujemy w etapach, zagotowując słoiki i chłodząc je na zmianę. Powtarzalność pasteryzacji (tyndalizacja) zapewnia pozbycie się wszelkich bakterii i zarazków.

Przetwory w słoikach dla kierowcy i zapracowanej gospodyni, a nawet jako oryginalny pomysł na prezent – sprawdzą się na każdą okazję. Warto docenić ten wyjątkowy sposób przechowywania żywności ponieważ dzięki niemu możemy zadbać o zbilansowaną dietę wolną od konserwantów czy chemii.