Cykoria – właściwości, zastosowanie i możliwości kulinarne. Kilka opcji przyrządzenia dań z cykorią

Ta niebywała roślina występuje praktycznie na całym święcie. Potrafi się doskonale dostosować do różnic klimatycznych, a w Polsce możemy ją spotkać między innymi w dwóch odmianach: cykoria podróżnik oraz cykoria endywia (łacińska nazwa C. endivia). Obie odmiany wykorzystywane są zarówno w celach medycznych jak i żywieniowych. Cykoria nie jest popularnym warzywem na polskich stołach, jednak dzięki promotorom zdrowego odżywiania coraz częściej pojawia się jako element dedykowanych diet. Historycy podają, że roślina została odkryta pierwszy raz w Brukseli, kiedy w latach 40 XIX wieku jeden z ogrodników brukselskiego ogrodu botanicznego postanowił ukorzenić w szklarni dziką cykorię. Jego próba powiodła się i roślina po kilku tygodniach wypuściła listki. Blisko 40 lat później przedstawiono światu cykorię jako nowe warzywo.

Cykoria – co to jest?

Warto poznać różnicę między poszczególnymi gatunkami cykorii, aby nigdy ich ze sobą nie pomylić. Każda z odmian ma inne zastosowanie w medycynie jak i w kuchni.

Cykoria podróżnik to jasno fioletowy kwiat występujący na terenach opuszczonych, pastwiskach i przydrożach. Nie ma wymaga żadnych szczególnych warunków, aby rosnąć, potocznie mawiają, że jest chwastem. Jest jednak kilka sposobów, aby wykorzystać właściwości cykorii podróżnika. Każda metoda przetwarzania korzenia rośliny, znajduje swoje zastosowanie dla różnych schorzeń. Dla przykładu odwar z korzeni cykorii podróżnika świetnie działa na żołądek i wątrobę, przymoczki maczane w odwarze z korzeni służą miejscowo, gdy występują owrzodzenia, stany zapalne błon śluzowych oraz urazy ciała, a kąpiel w wodzie z odwarem stosowana jest jako niekonwencjonalna metoda wspomagająca proces leczenia krzywicy u dzieci. Kulinarnie, prażony korzeń podróżnika służy do wytworzenia kawy z cykorii. Taka forma zastosowania cykorii jest najczęściej kojarzona z tą rośliną.

Cykoria endywia – zwana też cykorią sałatową, dzięki temu, że wzrasta w niskich temperaturach jest nazywana zimowym warzywem. Tradycyjnie okres sadzenia przypada na jesień chociaż przy obecnie stosowanych metodach szklarń rolniczych można zapewnić cykorii całoroczny wzrost. Warzywo to osiąga wymiary maksymalnie do 20 cm i wyglądem przypomina małą sałatę o pociągłym, eliptycznym kształcie. Występuje również w wersji z liśćmi całkowicie strzępionymi (cykoria kędzierzawa). Smak obu odmian jest zbliżony do sałaty lodowej, chociaż posiada swój typowy słodko-gorzkawy posmak.

Jakie właściwości zdrowotne posiada cykoria?

Przede wszystkim cykoria jest warzywem niskokalorycznym, zatem spokojnie może pojawiać się na talerzach osób dbających o linię. 100g cykorii ma zaledwie 17 kcal. Niskokaloryczność to nie jedyna zaleta cykorii. Dzięki zawartości witamin A, C, K, E oraz witaminom z grupy B, już jedna kanapka z cykorią dziennie uzupełni sporą część dziennego zapotrzebowania na witaminy. Chociaż cykoria zawiera w sobie o wiele więcej witamin i składników odżywczych niż tradycyjna sałata którą znamy, rzadziej po nią sięgamy. W składzie warzywa jest również obecny beta-karoten, potas, żelazo, cynk magnez i fosfor. Dodatkowo znajdziemy w cykorii duże ilości kwasu foliowego, którego spożycie zalecane jest kobietom planujących ciążę i kobietom ciężarnym. W przypadku dostosowania diety dla kobiet ciężarnych i przygotowujących się do zajścia w ciąże ważne jest, aby skonsultować się ze swoim lekarzem oraz dietetykiem, którzy pomogą dopasować dietę zgodną z indywidualnym zapotrzebowaniem organizmu. U osób starszych cykoria powinna pojawiać się na stołach nieco częściej, głównie ze względu na fakt, że wśród wielu właściwości prozdrowotnych obniża poziom cholesterolu, korzystnie wpływa na poziom cukru we krwi, a dzięki temu może zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób serca.

Jak jeść cykorię?

Najwięcej wartości odżywczych z cykorii uzyskamy jedząc ją na surowo, np. jako dodatek do kanapek lub sałatek. Obowiązkowo przed każdą planowaną przez nas formą jej spożycia należy warzywo dokładnie opłukać wodą. Jeżeli liście mają wyjątkowo intensywnie gorzkawy posmak można skropić je odrobiną cytryny i jednocześnie odciąć głąbek cykorii. To właśnie w nim w największym stopniu kumuluje się gorzkawy posmak. Pamiętajmy jednak, że to przede wszystkim w głąbku cykorii (czy też w przypadku innych sałato podobnych roślin) znajduje się najwięcej substancji odżywczych. Liście rośliny nadają się również do przygotowania dań na ciepło. Cykoria dobrze smakuje duszona, pieczona, gotowana na parze, a nawet smażona. Zatem to jak jeść cykorię zależy jedynie od naszych preferencji smakowych. Do przygotowania dań z cykorią śmiało możemy użyć wielofunkcyjnego urządzenia kuchennego MFC2506 PERFECT MIX2.

MFC2506 PERFECT MIX2 Wielofunkcyjne urządzenie kuchenne
MFC2506 PERFECT MIX2 Wielofunkcyjne urządzenie kuchenne

Błyskawiczna sałatka z cykorii

Składniki:

3 główki cykorii

1 duże jabłko

½ kostki sera feta

½ pora

garść orzechów włoskich i ½ garści orzechów laskowych

garść natki pietruszki

3 garście sałaty roszponki

sok wyciśnięty z połowy cytryny

pieczywo/grzanki

Dressing do sałatki:

Oliwa z oliwek, musztarda, łyżeczka miodu, sól ziołowa, pieprz

Przygotowanie:

Sałatkę w całości można przygotować używając wielofunkcyjnego urządzenia kuchennego, dzięki któremu składniki zostaną dokładnie zważone (dokładne odmierzanie ilości składników dania jest istotne dla osób wymagających rygorystycznej diety). Warzywa i owoce myjemy w ciepłej wodzie. Usuwamy głąby cykorii, a z jabłka gniazda nasienne. Do misy urządzenia wkładamy warzywa, jabłko, orzechy i pietruszkę. Całość rozdrabniamy na wolnych obrotach tak, aby składniki pozostały jedynie poszatkowane, a nie zmieszane w jedną całość. Przekładamy zawartość misy urządzenia do naczynia, w którym będziemy podawać danie. Nie myjąc misy dodajemy składniki na dressing i intensywnie mieszamy na obrotach. Gotowym sosem polewamy sałatkę. Możemy podawać ją z grzankami lub świeżym pieczywem skropionym oliwą z oliwek.

 

Zapiekanka z cykorią

Składniki:

6 główek cykorii

ser żółty gouda

szynka

1 cebula

majonez do smaku

Przygotowanie:

Piekarnik rozgrzewamy do temperatury 170 stopni Celsjusza, pieczenie ma w przypadku tej potrawy jedynie roztopić ser, gdyż każdy ze składników może być spożywany bez obróbki cieplnej. Cykorie dokładnie myjemy, wycinamy głąby i nacinamy delikatnie w kilku miejscach (podobnie jak byśmy kroili kiełbasę do grillowania). Cebulę kroimy w pióra i wkładamy ją w nacięcia cykorii. Całość owijamy szynką i posypujemy tartym serem. Przekładamy do naczynia żaroodpornego i pieczemy około 12-15 minut. Po wyjęciu każdą porcję można delikatnie posmarować majonezem do smaku, alternatywnie można dodać oliwy lub musztardy.

Cykoria - przeciwskazania                

Na cykorię w każdej odmianie zarówno pod postacią kawy jak i warzywa powinny uważać osoby, które są podatne na alergie żywieniowe. Spożycie cykorii w skrajnych przypadkach może wywołać silne objawy alergiczne. Osoby borykające się z chorobami jelit, również przed włączeniem  cykorii do diety powinny zasięgnąć konsultacji specjalisty oraz dietetyka.